Het kabinet wil het eigen risico verhogen en opbreken in delen met als doel het remmen van de stijging van de zorgkosten. Met name de werkbaarheid voor zorggebruikers kan in het voorstel beter worden onderbouwd. Zo is niet duidelijk of mensen in staat zijn de veranderende systematiek goed te doorgronden. Ook maakt het kabinet niet duidelijk hoe ze het risico dat mensen mogelijk meer af zullen zien van noodzakelijke hulp in beeld houdt. De inschatting van de regeldruk vraagt ook om aanvulling. Dat schrijft ATR in een advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Context
De huidige vormgeving van het eigen risico in de zorg maakt dat mensen die relatief veel zorg gebruiken, al snel het hele eigen risico moeten betalen. De remmende werking op de zorgvraag valt vaak na één behandeling en vroeg in het jaar weg. Ook ervaren veel mensen het eigen risico als een te hoge drempel waardoor zij mogelijk noodzakelijke zorg gaan mijden. Het kabinet wil daarom (het systeem van) het eigen risico veranderen.
Inhoud voorstel
Het kabinet wil enerzijds het eigen risico (opnieuw) indexeren en verhogen. In 2027 komt het eigen risico daarmee uit op ongeveer 455 euro. Anderzijds is het idee vanaf 2028 het eigen risico in ‘plakjes’ op te delen. Deze zogeheten tranchering houdt in dat het eigen risico wordt gemaximeerd op 150 euro per behandeling. Dit moet de financiële drempel tot zorg verlagen en mensen stimuleren na een eerste onderzoek of behandeling langer na te denken of een beoogde behandeling (op het gegeven moment) passend en nodig is.
Werkbaarheid
Het vorige kabinet was van plan het eigen risico te halveren. Het huidige kabinet wil het eigen risico juist verhogen. Het voorstel licht voldoende toe dat de houdbaarheid en toegankelijkheid van zorg onder druk staan. De onderbouwing van de werkbaarheid schiet wel tekort. Zo moet het kabinet beter onderbouwen of de maatregelen voor mensen te begrijpen en te doen zijn. Die onderbouwing kan verbeterd worden met de resultaten van een zogeheten doenvermogentoets.
Gedragseffecten
Het risico dat de veronderstelde (gewenste) gedragseffecten uitblijven of anders uitpakken dan beoogd, geldt vooral voor financieel kwetsbare mensen en chronisch zieken en gehandicapten. Het is goed mogelijk zat zij het eigen risico niet als prikkel ervaren maar als een obstakel dat hen van noodzakelijke zorg afhoudt. In de toelichting zou het kabinet beter concreet moeten maken en onderbouwen wat wordt gedaan om de gewenste gedragseffecten bij deze kwetsbare groepen te realiseren.
Regeldruk
De eenmalige kennisnemingskosten voor burgers zijn niet goed onderbouwd in de toelichtingen. Ook de kosten die voorvloeien uit vragen van zorggebruikers kunnen beter in kaart worden gebracht.
De formele titel van het voorstel luidt wijziging van de Zorgverzekeringswet teneinde het verplicht eigen risico voor de zorgverzekering per 2027 te verhogen en de wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de wijze waarop kosten van medisch-specialistische zorg in mindering worden gebracht op het verplicht eigen risico.