Het kabinet wil voorkomen dat producten uit door Israël bezette gebieden worden toegelaten op de Nederlandse markt. Met dat doel worden importeurs verplicht een verklaring af te geven dat zij geen producten uit deze gebieden importeren of verhandelen. De effectiviteit van deze verplichte verklaring is in het voorstel onvoldoende onderbouwd. Die toelichting is wel van belang om te kunnen beoordelen of de regeldrukkosten opwegen tegen het doel van de maatregel. Dat schrijft ATR in een advies aan de minister van Buitenlandse Zaken (BZ).
Context
Israël heeft op diverse plekken in de regio nederzettingen voor Joodse burgers gebouwd. Deze gebieden worden onder internationaal recht als illegaal beschouwd. Het kabinet wil zorgen dat Israëlische producten die (deels) in die gebieden zijn gemaakt, niet langer toegelaten worden tot de Nederlandse afzetmarkt.
Inhoud voorstel
Bij dit verbod gaat het om zowel een douanemaatregel (invoerverbod) als markttoezichtmaatregelen (aankoop- en verkoopverbod en het verbod op het verlenen van tussenhandel diensten). Ook mogen ondernemers de verboden niet omzeilen via bijvoorbeeld tussenpartijen. Bedrijven worden straks verplicht met een verklaring aan te tonen dat zij geen producten uit de betreffende gebieden importeren of verhandelen.
Effectiviteit onduidelijk
De wenselijkheid en noodzaak van het verbod vormt een invulling van een advies uitgebracht door het Internationaal Gerechtshof en diverse VN-resoluties. Daarbij geeft het voorstel ook invulling aan een politieke keuze. Bij de beoordeling kijkt ATR in dit geval met name naar de effectiviteit van de verklaring. Die meerwaarde is in het voorstel onvoldoende onderbouwd. Een verplichting een verklaring te overleggen maakt nog niet dat er geen producten meer op de Nederlandse markt kunnen komen. Ook wordt niet voldoende duidelijk in hoeverre het verbod te handhaven is. Op die punten moet het voorstel beter worden onderbouwd. Zo kan worden afgewogen of de regeldruk voor alle importerende en handelende ondernemers proportioneel is ten opzichte van de wens van het kabinet.
De formele titel van het voorstel luidt Besluit houdende tijdelijke economische beperkingen voor het tegengaan van het in stand houden van de onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden (Tijdelijk sanctiebesluit onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden)