Financiële zekerheidsstelling is mogelijk bij milieubelastende activiteiten. Ook als deze activiteiten zijn gereguleerd via algemene regels. Een wijziging van de Omgevingswet maakt dit duidelijk. Mogelijk wordt hierdoor vaker financiële zekerheidsstelling toegepast. Onduidelijk is wat nut en noodzaak van deze wetswijziging zijn. In de uitvoering levert financiële zekerheidsstelling grote knelpunten op. Onduidelijk is hoe deze knelpunten worden opgelost. Ook de regeldrukkosten zijn niet goed in beeld gebracht bij dit voorstel. Dat schrijft ATR in een advies aan de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.
Toepassing financiële zekerheidsstelling
De wijziging van de Omgevingswet regelt verschillende technische aanpassingen. Het doel daarvan is vereenvoudiging bij de toepassing van instrumenten van de Omgevingswet in de praktijk. Daarom wil het wetsvoorstel verduidelijken dat financiële zekerheidsstelling ook mogelijk is bij milieubelastende activiteiten die zijn geregeld via algemene regels. In de huidige praktijk wordt dit instrument vooral toegepast bij activiteiten waarvoor een vergunning noodzakelijk is. Volgens ATR kan de wijziging ervoor zorgen dat financiële zekerheidsstelling vaker wordt toegepast.
Nut en noodzaak onvoldoende
Het wetsvoorstel bevat geen onderbouwing van nut en noodzaak bij de wijzigingen over financiële zekerheidsstelling. Niet toegelicht is welke onduidelijkheid in de praktijk bestaat waarvoor de wetswijziging een oplossing wil vormen. Daarnaast ontbreekt een probleemanalyse over welke risico’s met financiële zekerheidsstelling worden aangepakt en in hoeverre het instrument daarbij effectief is.
Alternatievenafweging ontbreekt
Het voorstel bevat geen afweging van alternatieven. Omdat financiële zekerheidsstelling tot hoge kosten leidt bij bedrijven is deze afweging wel van belang. ATR ziet daarbij mogelijkheden voor alternatieve maatregelen. Bijvoorbeeld verbetering van toezicht en handhaving. Ook de afweging van een bedrijfsspecifieke zekerheidsstelling of een collectieve oplossing zoals een fonds behoort volgens ATR bij de alternatievenafweging. Het adviseert het voorstel hierop aan te vullen.
Knelpunten in de praktijk
De toepassing van financiële zekerheidsstelling is tijdrovend en complex. Overheden beschikken regelmatig over onvoldoende capaciteit en expertise voor dit onderwerp. Dit volgt uit de eerste evaluatie van financiële zekerheidsstelling in de periode 2024-2025. Het wetsvoorstel maakt niet duidelijk hoe deze knelpunten worden opgelost. Hierdoor kunnen deze knelpunten bij nieuwe toepassing opnieuw optreden.
Regeldrukanalyse onvolledig
Financiële zekerheidsstelling zorgt voor hoge regeldrukkosten voor bedrijven. Deze regeldrukkosten zijn bij het wetsvoorstel niet in kaart gebracht. Voor onderbouwde besluitvorming over het wetsvoorstel is deze analyse volgens ATR wel van belang.