Het kabinet wil dat Dienst Toeslagen burgers actief kan wijzen op mogelijk recht op een toeslag en hen kan helpen bij een aanvraag. Deze aanpak kan het niet-gebruik van toeslagen verminderen, maar het voorstel bevat nog geen meetbare ambities en onvoldoende waarborgen voor fouten en onduidelijke communicatie. Ook moeten minder belastende alternatieven en de regeldrukgevolgen beter in beeld worden gebracht. Dat schrijft het Adviescollege toetsing regeldruk aan de staatssecretaris van Financiën.
Burgers actief benaderen
Burgers moeten nu zelf nagaan of zij recht hebben op een toeslag, een aanvraag indienen en wijzigingen doorgeven. Niet iedereen is daartoe voldoende in staat. Daardoor maken sommige burgers geen gebruik van toeslagen waarop zij wel recht hebben. Ook kunnen onjuiste of verouderde inkomensgegevens leiden tot hoge terugvorderingen. Het kabinet wil Dienst Toeslagen daarom een wettelijke bevoegdheid geven om burgers persoonlijk te attenderen en bij een aanvraag te ondersteunen. Ook kan de Dienst voor bepaalde groepen het geschatte inkomen extra verhogen en daarmee een lager voorschot vaststellen. Bestaande attenderingsacties voor de zorgtoeslag laten zien dat een proactieve aanpak burgers daadwerkelijk kan helpen hun toeslagrecht te benutten.
Meetbare doelen en minder belastende alternatieven
Het voorstel maakt nog niet duidelijk welke vermindering van het niet-gebruik en de terugvorderingen realistisch wordt geacht. Zonder meetbare ambities en indicatoren kan later moeilijk worden vastgesteld of de nieuwe bevoegdheden werken. ATR adviseert daarom per instrument concrete ambities en indicatoren op te nemen. Voor het extra verlagen van voorschotten ontbreekt bovendien een toereikende afweging van alternatieven. Dienst Toeslagen heeft deze werkwijze in 2025 al toegepast, maar de resultaten daarvan zijn niet in de toelichting opgenomen. Daardoor is niet duidelijk hoeveel terugvorderingen zijn voorkomen en hoeveel extra nabetalingen zijn ontstaan.
Duidelijkheid over attenderingen en fouten
Een persoonlijke attendering is geen toezegging dat daadwerkelijk recht op een toeslag bestaat. Andersom betekent het uitblijven van een bericht niet dat een burger geen recht heeft. Dit moet voor burgers duidelijk zijn. Ook moet een bericht vermelden welke gegevens en regelingen bij de inschatting zijn betrokken, welke actie de burger nog moet ondernemen en hoe het bericht en de gebruikte gegevens kunnen worden gecontroleerd. De toelichting beschrijft daarnaast onvoldoende wat gebeurt wanneer Dienst Toeslagen uitgaat van onjuiste of onvolledige gegevens.
Regeldruk beter in beeld brengen
De toelichting verwacht dat proactieve dienstverlening de ervaren regeldruk vermindert, maar onderbouwt dit nog niet. Burgers kunnen tijd besparen doordat zij gerichte informatie krijgen en gegevens niet opnieuw hoeven aan te leveren. Tegelijkertijd moeten zij berichten lezen en controleren, aanvragen indienen en mogelijk fouten laten herstellen. Het college adviseert zowel de regeldrukkosten als de ervaren regeldruk in beeld te brengen.
De formele titel van het wetsvoorstel is: Wijziging van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen in verband met het introduceren van de bevoegdheid tot proactieve dienstverlening door de Dienst Toeslagen en een grondslag voor gegevensdeling ten behoeve van proactieve dienstverlening.